Ochrona jabłoni, gruszy, orzecha włoskiego i leszczyny przed chorobami

Drzewa tych gatunków „atakowane” są przez rzeszę szkodników, które ze wzglę­ du na preferencje pokarmowe dzielimy na dwie grupy, a/ szkodniki wielożerne (polifagiczne) i b/ szkodniki zasiedlające kilka (oligofagi) lub jeden gatunek drzew owocowych (monofagi).

Szkodniki wielożerne – grupa ta obejmuje kilkadziesiąt gatunków, które różnią się między sobą wyglądem, biologią i przynależnością systematyczną, natomiast wyrządzaj ą podobne szkody niszcząc pąki, liście, kwiaty lub uszkadzając owoce. Znamionówka tarniówka lOrgyia antiąua/ – gąsienice uszkadzają pąki kwiato­ we, liściowe oraz liście i owoce. W przypadku masowego pojawu powodują goło- żery oraz niszczą większość zawiązków. W ograniczaniu populacji bardzo dużą rolę odgrywaj ą parazytoidy jaj (oofagi), do których należy kruszynek (Trichogram- ma sp. i Telenomus dalmani).

Zapobieganie i zwalczanie: w okresie bezlistnym zbierać i niszczyć złoża jaj. W okresie wylęgania się gąsienic stosować preparaty bakteryjne oparte na B. thuringiensis.

Przędziorek owocowiec IPanonychus ulmil i przędziorek chmielowiec ITetranychus urticae/- formą szkodliwą są larwy i dorosłe roztocze żerujące głównie na dolnej stro­nie liści. Najchętniej zasiedlająjabłonie a rzadziej grusze. Przy silnym porażeniu liście szarzeją, brunatnieją a w skrajnych przypadkach opadają. Zimują jaja na gałęziach, konarach i pniach tworząc widoczne duże czerwone skupienia (plamy) na korze. Zapobieganie i zwalczanie: w okresie bezlistnym przeprowadzić lustracje na obec­ ność jaj zimowych. Jeżeli są obecne liczne złoża, to tuż przed pękaniem pąków stosować preparaty zawierające oleje mineralne lub olej parafinowy. W okresie wegetacji (maj-czerwiec) wprowadzać do sadu drapieżnego roztocza—dobroczynka gruszowca (Typhlodromus pyri).

Mszyce lAphididael – żerują w licznych koloniach głównie na liściach i pędach wysysając z nich soki. Mszyce po woduj ą deformację (skręcanie) liści i pędów, po­ wstawanie wyrośli oraz zahamowanie wzrostu roślin. Wiele gatunków jest prze- nosicielami wirusów i mykoplazm.

Zapobieganie i zwalczanie: w ograniczaniu liczebności mszyc ogromną rolę od­grywaj ą owady drapieżne i parazytoidy. Do szczególnie efektywnych należą: bie­dronki, złotooki, bzygowate, niektóre gatunki pluskwiaków różnoskrzydłych, dra­pieżne pryszczarki, skórki, drapieżne osowate i pająki. Natomiast wśród parazyto- idów niezwykle ważny jest znany tępiciel bawełnicy korówki — osiec korówkowy (Aphelinus mali). Na przedwiośniu można stosować olej parafinowy lub oleje mi­ neralne, które uniemożliwiają rozwój zarodków w jajach. W okresie wegetacji, w przypadku występowania licznych kolonii, stosować naturalne pyretryny lub roztwór szarego mydła ( 300 g w 10 l wody).

Zwójkówki liściowe (Tortricidae) – gąsienice uszkadzają liście, kwiaty, za­ wiązki i owoce. Podczas żerowania sprzędzają brzegi jednego liścia lub kilku liści tworząc kryjówki („gniazda”) charakterystyczne dla danego gatunku. Pod takim „przykryciem” gąsienica żeruje, tworząc na powierzchni owocu mniej­ sze lub większe zranienia. Zwójkówki są gatunkami wielożernymi, ale naj­ chętniej atakuj ą j abłonie.

Zapobieganie i zwalczanie: liczebność zwójkówek jest ograniczana przez para­ zytoidy, wśród których dużą rolę odgrywa kruszynek (Trichogramma sp.) pasoży­ tujący ich jaja oraz trzy gatunki pasożytujące gąsienice – Campoplex mutabilis, Ascogaster rufidens i Colpoclypeusflorus. Dodatkowo trzeba je zwalczać stosując preparaty bakteryjne oparte na Bacillus thuńngiensis lub preparaty zawierające naturalne pyretryny. Pierwszy zabieg wykonuje się w fazie późnego zielonego pąka lub wczesnego różowego pąka jabłoni. Następne zabiegi należy wykonać w dru­ giej połowie czerwca i pierwszej połowie lipca.

Szkodniki orzecha włoskiego

Pilśniowiec orzechowy lAceria tristriatusl – żeruje na dolnej stronie liści. Na uszko­ dzonych liściach pojawiająsiępęcherzykowate narośle. Liście są pofałdowane i mo­ gą przedwcześnie opadać. Zapobieganie i zwalczanie: sadzić zdrowe rośliny, z dala od zasiedlonych upraw.

Szkodniki leszczyny

Wielkopąkowiec leszczynowy IPhytoptus avellanael – żeruje w pąkach leszczyny. Pąki są powiększone, nie rozwijają się i zasychają. Następuje ogołacanie pędów. Zapobieganie i zwalczanie: sadzić tylko zdrowe krzewy, z dala od zasiedlonych przez szkodnika plantacji i krzewów. Zbierać i palić uszkodzone pąki oraz wyci­ nać i palić pędy z uszkodzonymi pąkami.

Słonkowiec orzechowiec ICurculio nucuml – larwy żerują w owocach, powodując ich robaczywienie. Uszkodzone owoce wcześniej wybarwiają się, a po wyjściu larwy widoczny jest na nich niewielki okrągły otwór. Słonkowiec może zniszczyć znaczny procent plonu.

Zapobieganie i zwalczanie: nie sadzić krzewów obok starszej zasiedlonej planta­ cji. Zimujące w glebie larwy niszczyć przez głęboką uprawę gleby wokół krze­ wów. Na silnie zagrożonych uprawach. Stosować naturalne pyretryny w okresie żerowania chrząszczy na liściach.

Ochrona jabłoni, gruszy, orzecha włoskiego i leszczyny przed chorobami

Parch jabłoni lYenturia inaeąualisl i parch gruszy lYenturia pirinal powodują pogorszenie jakości owoców, przedwczesne opadanie liści, zawiązków i owoców, osłabienie drzew, zahamowanie wzrostu pędów i zawiązywania pąków na przyszły rok. Pierwsze wysiewy zarodników mogą mieć miejsce przed fazą zielonego pąka, jednak maksimum wysiewów przypada od fazy różowego pąka do końca kwitnienia. W miejscu zakażenia, po kilku do kilkunastu dniach, w zależności od temperatury, pojawiają się oliwkowo-brunatne plamy, na których wytwarzają się zarodniki konidialne. Zarodniki te łatwo rozprzestrzeniają się z wiatrem i desz­ czem, powodując liczne infekcje wtórne na liściach, zawiązkach i owocach. Póź­no letnie infekcje owoców mogą ujawnić się dopiero w czasie przechowywania. Zapobieganie i zwalczanie: zwalczanie parcha jest trudne, zwłaszcza w lata z obfitymi opadami deszczu. Dlatego w sadach ekologicznych powinno się uprawiać głównie odmiany odporne na tę chorobę. Podstawą ochrony jest likwidacja źródła infekcji (porażone liście). W okresie od fazy zielonego pąka do około 10 dni po kwitnieniu powinna być prowadzona ochrona z zastosowaniem preparatów mie­dziowych. Możliwe są tylko zabiegi zapobiegawcze wykonane przed spodziewa­nym zagrożeniem. Odstępy między zabiegami będą zależały od tempa przyrostu liści i pędów. W planowaniu terminów zabiegów bardzo pomocne jest prognozo­wanie okresów krytycznych (tabela Millsa, sygnalizatory). Wykonywanie zabie­ gów w dalszej części sezonu jest uzależnione od warunków atmosferycznych (deszcz). Dodatkowe elementy w zwalczaniu parcha to: odpowiednie cięcie drzew przeciwdziałające nadmiernemu zagęszczeniu koron i utrzymywaniu się wilgoci przez długi okres; jesienią lub bardzo wczesną wiosną usuwanie i palenie albo rozdrabnianie i mieszanie z glebą, liści jako źródła patogena; usuwanie porażo­nych pędów (ważne szczególnie u grusz).

Zaraza ogniowa lErwinia amylovora/ atakuje wszystkie organy nadziemnej czę­ ści roślin. Największe zagrożenie występuje w okresie kwitnienia drzew i wzrostu pędów. Wszystkim objawom chorobowym może towarzyszyć wyciek bakteryjny, który jest wyłączną cechą zarazy ogniowej.

Zapobieganie i zwalczanie: sadzenie wyłącznie zdrowego materiału szkółkarskiego i odmian o podwyższonej odporności na chorobę, prowadzenie lustracji wszyst­ kich roślin-gospodarzy (co najmniej 2 razy w roku), wycinanie i palenie porażonych roślin lub ich części, dezynfekowanie narzędzi do cięcia w denaturacie; w rejonach zagrożonych – zaniechać nawożenia azotowego, lekko zakwasić glebę, unikać nawadniania typu deszczownianego i nie wykonywać cięcia letniego; w miarę możliwości w odległości co najmniej 500 m od sadów i szkółek usunąć dziko rosnące rośliny żywicielskie, zwłaszcza głogi; w rejonach zagrożonych wykonać opryskiwania preparatami miedziowymi w okresie pękania pąków, kwitnienia, a w razie potrzeby — wzrostu zawiązków owoców.

Mączniak jabłoni IPodosphaem leucotrichal hamuje przyrost pędów, powoduje pogorszenie jakości owoców oraz spadek plonu. Objawy w postaci białego, mą-czystego nalotu występują na liściach, pędach, owocach i pąkach. Choroba cha­ rakteryzuje się cyklicznością występowania. Po bardzo mroźnych zimach nastę­ puje ograniczenie epidemii, ponieważ wymarznięciu ulegaj ą porażone pąki.

Zapobieganie i zwalczanie: uprawa odmian o mniejszej podatności na mącznia- ka; jak najwcześniejsze wycinanie porażonych pędów i liści; od fazy różowego pąka opryskiwanie drzew preparatami siarkowymi (odstępy między zabiegami do­stosować do tempa przyrostu liści; nie opryskiwać w czasie silnego nasłonecznie­ nia i upałów).

Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych IMonilinia fructigenal powoduje na owocach brunatne plamy gnilne z koncentrycznie ułożonymi skupieniami zarod­ników. Porażone owoce wysychają, stają się czarne (mumie) i mogą pozostać na drzewie do następnego sezonu lub opadać. Choroba może występować także pod­ czas przechowywania owoców. Rzadko atakuje kwiaty, natomiast w ciepłe i wil­gotne lata mogą być także porażone pędy.

Zapobieganie i zwalczanie: zwalczanie szkodników uszkadzających skórkę owoców; stosowanie siatek przeciwgradowych (zapobiegaj ą po wstawaniu uszkodzeń owoców); po zbiorze – usuwanie i niszczenie mumii na drzewach i pod nimi; w razie potrzeby wykonywanie zabiegów preparatami miedziowymi (po opadzie czerwcowym). Brudna plamistość jabłek IGloeodes pomigenal i kropkowana plamistość ja­ błek lSchizothyrium pomil zwykle występują razem i mogą stanowić duży pro blem w produkcji ekologicznej. Na skórce owoców powstają szaroczarne plamy

0 różnym kształcie (brudna plamistość) lub bardzo drobne kropki zebrane w sku­
pienia (kropkowana plamistość). Plamy na owocach tworzy ciemno zabarwiona
grzybnia sprawców chorób. Nie dochodzi do gnicia owoców. Choroby występują
w deszczowe lata, na drzewach o gęstych koronach.

Zapobieganie i zwalczanie: prawidłowe cięcie koron zapewniające dobry prze­ wiew i szybkie obsychanie liści; usunięcie z otoczenia sadu drzew liściastych, np. jesionu, klonu, lipy, wierzby, będących miejscem zimowania grzybów. Zgorzel kory jabłoni IPezicula alba, P.malicorticisl, rak drzew owocowych INectria galligena/ – zgorzel kory powoduje największe szkody w pierwszym roku po posadzeniu. Ponadto, rany zgorzelowe są źródłem zarodników zakażających jabłka, w wyniku czego w czasie przechowywania rozwija się gorzka zgnilizna jabłek. Z kolei rak drzew często występuje w sadach położonych w zagłębieniach terenu (nawet nieznacznych), a także na stanowiskach o wyższym poziomie wody gruntowej (na tzw. zimnych glebach).

Zapobieganie i zwalczanie: wybór odpowiedniego stanowiska; zapobieganie po­ wstawaniu uszkodzeń kory (wczesnowiosenne bielenie drzew); leczenie uszko­dzeń mrozowych (obwiązywanie rafią spękań kory, zabezpieczanie pastami nie zawierającymi fungicydów); wykonywanie cięcia drzew w dni słoneczne i suche; zabezpieczanie ran po cięciu (smarowanie pastami bez fungicydów); usuwanie

1 palenie porażonych gałęzi; po zbiorze owoców i na początku opadania liści wy­
konanie opryskiwań preparatami miedziowymi.

Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia drzew owocowych IPhytophthora cac- toruml – występuje częściej na nisko położonych i słabo zdrenowanych glebach, sprzyjających utrzymywaniu się wysokiej wilgotności wokół szyjki korzeniowej. Najczęściej występuje na jabłoniach w wieku 6-10 lat, ma wyniszczający charak­ ter. Do najbardziej podatnych podkładek jabłoni zalicza się: MM.106, P l, P 59, P 14, natomiast do najmniej podatnych: M. 9, P 2, P 22, siewki Antonówki.

Zapobieganie i zwalczanie: sadzenie drzew tylko na podkładkach odpornych na chorobę; wybór właściwego stanowiska pod sad; unikanie zbyt głębokiego sadzenia drzew; stworzenie warunków do szybkiego wysychania najbliższego otoczenia szyjki korzeniowej (po posadzeniu nie formować mis zatrzymujących wodę, obsypywać piaskiem lub żwirem wokół pnia, usuwać chwasty wokół pnia); po wczesnym zauważeniu choroby odsłonić szyjkę korzeniową, wyciąć porażo­ną tkankę, podlać preparatem miedziowym, zasmarować ranę i pozostawić od­słoniętą szyjkę w celu wyschnięcia; silnie porażone drzewa usunąć z sadu i spa­ lić; zakażoną glebę wybrać i usunąć z sadu; nie sadzić w tym miej scu drzew przez 4-5 lat, w młodych sadach lub przed ich posadzeniem uprawiać rośliny kapusto- wate (zwłaszcza gorczycę sarepską— Brassicajunceo), które działają niekorzystnie na rozwój grzyba.

Choroby przechowalnicze: gorzka zgnilizna jabłek (Pezicula spp.), szara pleśń jabłek IBotryotiniafuckeliana/, mokra zgnilizna jabłek IPenicillium expansuml Gorzka zgnilizna jabłek powoduje brązowe plamy gnilne wokół przetchlinek, wolno powiększające się i pokrywające skupieniami zarodników. Zgnilizna przesuwa się w głąb jabłka. Szara pleśń objawia się plamami gnilnymi wokół kielicha owocu lub uszkodzenia skórki. Zgnilizna jest jędrna, pokrywa się strzępkami grzyb ni, która zakaża sąsiednie, zdrowe owoce. Tworzy się „gniazdo gnilne” obejmujące coraz więcej owoców w miarę wydłużania się okresu przechowywania. Mokra zgnilizna powoduje plamy gnilne wokół miejsc uszkodzenia skórki. Zgnilizna jest bardzo miękka, wodnista, o nieprzyjemnym zapachu. Pokrywa się zielononiebieskimi skupieniami pylących zarodników konidialnych. Oprócz strat spowodowa­ nych gniciem szkodliwość choroby polega na niebezpieczeństwie występowania w owocach patuliny wytwarzanej przez patogena.

Zapobieganie i zwalczanie: nie uprawianie w pobliżu sadu truskawek i malin (szara pleśń); usuwanie zgorzeli na pędach i zabezpieczanie ran po cięciu (gorzka zgnili­zna); zbieranie jabłek w optymalnym terminie; zapobieganie uszkodzeniom owoców (ostrożny zbiór i transport); nie zbieranie mokrych owoców; dobra wentylacja chłodni i prawidłowe ustawienie skrzynek w komorach zapewniające ruch po­wietrza; przechowywanie owoców w czystych skrzynkach; przestrzeganie warun­ ków przechowywania.

About these ads

Tagi: , , , , , , , , , ,

Jedna odpowiedź to “Ochrona jabłoni, gruszy, orzecha włoskiego i leszczyny przed chorobami”

  1. maskiap Says:

    Na korze orzecha włoskiego i jabłoni pojawił sie nalot o kolorze cynamonu. Co to może byc?

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: